Shkruan Enver Sahiti
Tema qendrore
Poezia trajton realitetin shoqëror të një vendi në tranzicion, një shoqëri e ndarë në turma që protestojnë, zhgënjehen, kërkojnë, luftojnë, ndërsa mes tyre kalon një figurë që nuk merr pjesë: vrojtuesi i padukshëm. Është një reflektim mbi degradimin shoqëror, zhgënjimin kolektiv dhe rolin e individit që vëzhgon pa ndërhyrë.
RRAFSET E POEZISË
- Turma e parë — shpresa e zbrazët
“Me xhepat bosh Bërtasin… për t’i mbushur ato xhepa të shqyer.”
Këtu paraqiten njerëzit e varfër, të lodhur nga tranzicioni, që kërkojnë një ndryshim.
Shpresa e tyre është e madhe, por gjendja e tyre ekonomike është e mjerueshme (“xhepat bosh”).
Ulërima e tyre është shprehje e një dëshire të brendshme për jetesë më të mirë.
Simbolikë: Xhepat e zbrazët → mungesë perspektive, varfëri, nevojë për drejtësi.
- Turma e dytë — zemërimi i grumbulluar
“Me turi ulur… potencial për të urryer… çirren e bërtasin.”
Kjo turmë paraqitet si e zhgënjyer, e lodhur nga mashtrimet.
Aty shfaqet hidhërimi që lind nga zhgënjimi politik, ekonomik e moral.
Simbolikë: “Turi ulur” dështim moral, humbje e dinjitetit, dëshpërim.
Dy turmat janë si dy skaje të një shoqërie në krizë: njëra me shpresë të vakët, tjetra me zemërim të akumuluar.
- Asfalti i grryer — rruga e lodhur e shoqërisë
“Mes dy turmave një asfalt, ka vite deri në baltë grryer.”
Rruga është metaforë e shtetit, e sistemit, e atij “udhëtimi” që shoqëria ka bërë.
Asfalti i grryer simbolizon lodhjen, degradimin, ngecjen e proceseve shoqërore.
Tranzicioni dallohet jo vetëm te njerëzit, por edhe te rruga që i mban.
- Dy personazhet e lartësuara — politikanët, liderët
“Me duar, fytyrë, këmbë e trup përlyer.”
Këta janë udhëheqësit, figurat publike që përfaqësojnë dy palët.
Përlyerja e tyre simbolizon korrupsionin, përgjakjen morale, kompromiset e pista, turpin.
Poezia nuk i identifikon me emra, por i përshkruan si figura të rënda, të diskredituara.
- Indiferentët në qoshe
“Pak njerëz që rrijnë indiferent, vetëm për një moment.”
Kjo është shtresa e tretë e shoqërisë: të painteresuarit, të dorëzuarit, ata që nuk besojnë në ndryshim.
Indiferenca është e përkohshme — “vetëm për një moment” — duke nënvizuar se askush nuk mbetet përherë jashtë zhvillimeve.
- Vrojtuesi i padukshëm — roli i poetit
“Unë, sillem rreth e qark i vetëm… Vrojtues i padukshëm.”
Kjo figurë është shumë domethënëse.
Ai është individi që nuk bërtet, nuk proteston, nuk e humb veten në turma.
Ai analizon, vështron, kupton thellë, por mbetet “i padukshëm”—sepse shoqëria rrallë i vëren analistët, njerëzit e arsyes, poetët.
Ky është roli i artit: të vëzhgojë realitetin e trazuar, t’i japë formë emocionale dhe të vërtetës së shoqërisë.
STILI DHE GJUHA
E thjeshtë, por shumë simbolike.
Ritëm i lirë, vargje të gjata, ngjajnë me rrëfim të drejtpërdrejtë.
Gjuha përmban imazhe konkrete: “asfalt i grryer”, “xhepa të zbrazët”, “turi ulur”.
Shkruhet në kohën e tashme, duke krijuar afërsi me realitetin aktual.
Toni është kritik, reflektues dhe ironik.
MESAZHI
Poezia flet për një shoqëri të lodhur, të ndarë, të zhgënjyer, ku njerëzit bërtasin, luftojnë, akuzojnë.
Por shumë pak vëzhgojnë, kuptojnë, arsyetojnë.
Poeti e vendos veten si një sy të tretë mbi këtë kaos — një sy që sheh më shumë se ç’vepron.
Është një poezi për krizën shoqërore, për gabimet kolektive, për udhëheqjen e korruptuar, për popullin e ndarë dhe për rolin e poetit si dëshmitar i paanshëm.