HELENA SHQIPTARE E TROJËS”
300 përballë 12.000
Nuk janë 300 spartanë të Leonidas-is.
Janë 300 gra e vajza malësore.
Nuk është bukuroshja Helena e Trojës, gruaja e Menelaut, kënduar me pathos nga Homeri.
Është Nora e Kelmendit, kënduar me lahutë, me zë mali, nga rapsodët e Malësisë së Madhe.
Nuk janë Termopilet, ku u ndeshën spartanët me Kserksi-in.
Është lugina e bleruar e Tamarës, ku bashkohen Cemi i Selcës me Cemin e Vuklit, si dy damarë që rrahin gjakun e Kelmendit.
Historianët e shekullit XVII e quajtën: “Helena Shqiptare.”
Por, ajo ishte më shumë se bukuri.
Më e bukur se zana e maleve!
Më e kthjellët se kaltërsia e Cemit, ushqyer me ujë bore nga Alpet shqiptare!
Më e gjallë se bari i pranverës në Bjeshkët e Nëmuna!
Mbi të gjitha, më e bukur se bukuria ishte zemra e saj:
Stërvitur në shpatë.
Kalitur në gjak lirie.
Mbushur me krenarinë e maleve.
Dielli ndalej mbi fytyrën e saj si mbi një ikonë lufte.
Kur lindi Nora, Bjeshkët e Nëmuna heshtën.
Heshti gurgullima e Cemit.
Edhe era uli hapin mbi Kelmend.
Ati kishte dëshiruar djalë, krah në luftë kundër osmanëve.
Por Zoti i maleve i fali një shpatë në trup vajze.
Në fshehtësi e rriti halla, në kullë guri, veshur si djalë.
Ati e stërviti vite me radhë: si të mbante shpatën, si të godiste pa u dridhur, si të kalëronte si vetëtimë mbi kalë.
Kur mbushi shtatëmbëdhjetë pranvera, bajraktari i vuri në dorë shpatën e fisit:
-Djalë më të fortë s’ka lindur Malësia!
Nora hoqi plisin.
Flokët e artë u derdhën mbi supe si agim.
-Jam bija jote, babë!
Mali u drodh.
Vutsi Pasha, komandant i kështjellës së Rozafës, kur e pa në dugajet e Shkodrës, bëri betimin ogurzi:
-Nëse kjo vajzë nuk vjen në haremin tim, Kelmendi do të digjet!
Nora klithi:
-Nuk lidhen malet me zinxhir, pasha!
- Më mallkoftë Cemi ku kam pirë ujë!
Më mallkoftë Kelmendi ku u linda!
Kurrë gruaja e turkut!
300 gra e vasha syshkruara zbritën nga Bordoleci, Vermoshi, Lëpusha, Selca, Tamara.
Me shpatë në dorë!
Me besë në zemër!
Me Norën në ballë!
Ushtritë u rreshtuan në luginë.
300 përballë 12.000.
Pas 300 amazonave shqiptare qëndronin malet.
Qëndronte liria.
Qëndronte historia që nuk përkulet.
Hipur mbi kalin e zi, Nora printe si shqiponjë mbi stuhi.
Pashai ulëriti:
-Kam ardhur me 12 mijë ushtarë për të të marrë në haremin tim!
Nora iu përgjigj:
-Eja më merr në sheshin e luftës!
Të thërras në dyluftim!
Si rrufe që çan qiellin, u sul përpara.
Xhubleta u hap si flamur.
Pelerina e kuqe u ndez në erën e Alpeve.
Shpata shkëlqeu si vetë liria.
Sa zgjati përleshja?
Askush nuk e di!
Ishte si Davidi përballë Goliathit.
Malet brohoritën:
-Nora jonë!
Trimërsha jonë!
Shpata jonë!
Amazona jonë!
Koka e pashait u ngrit në dorën e saj.
Gjaku pikonte mbi gurë.
Nuk ishte thjesht një pasha pa kokë.
Ishte një perandori që u trondit!
Pjetër Bogdani do të shkruante në veprën e tij, Çeta e Profetëve:
“Ushtria me 12 mijë turq u shpërnda si mjegull në erë nga 300 vashat e malësisë.
Një grua guxoi të bëhej shpatë e fisit.”
Nora e Kelmendit!